السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
109
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
صنعت صنعت : حرفه . صنعت عبارت است از حرفه و فن ، مانند بافندگى ، خياطى ، بنايى ، رنگرزى و نجارى . به كارى صنعت گفته مىشود كه مبتنى بر مهارت ، دانش و دقت باشد ؛ از اين رو ، هر كارى صنعت نخواهد بود ، مانند بازرگانى ؛ زيرا بازرگان نمىداند آيا با تجارتش به هدف خود ؛ يعنى سود مىرسد يا نه ؟ در حالى كه صنعت كار كار خود را بر اساس علم به شيوهء كار و چگونگى سامان دهى آن تا رسيدن به مقصود پى ريزى مىكند ؛ از اين رو ، به نجار صنعتگر مىگويند ؛ زيرا از قبل مىداند چه بايد بكند و چه ابزار و ساز و كارى فراهم سازد تا به مقصود برسد . 1 از احكام مرتبط با آن در بابهاى تجارت ، اجاره ، نكاح و غصب سخن گفتهاند . حكم تكليفى : صنايع فى الجمله از ضروريات زندگى بشر است و بدون صنعت ، زندگى سامان نمىگيرد ، مانند كشاورزى ؛ ليكن برخى صنايع به دليل مفاسدى كه بر آنها مترتب مىگردد ، حرام شمرده شدهاند ، مانند مجسمه سازى ( - - ) تصوير ) و ساختن آلات لهو ( - - ) آلات لهو ) و قمار ( - - ) آلات قمار ) . برخى صنايع مستحباند ، مانند ريسندگى براى زن 2 و برخى مكروه ، مانند صنايع پست نزد عرف . 3 صنعت و اجاره : اگر صنعتگرى چون خياط براى كارى اجير شود ، در صورتى كه مدت اجاره مشخص گردد ، بايد صنعت كار نيز مشخص شود ؛ اما اگر تنها انجام دادن كار مشخص شود ، مانند اينكه لباسى را بدوزد ، نيازى به تعيين صنعت كار نيست . 4 صنعت و نكاح : تزويج دختر پرورش يافته در خانوادهء متشخص و داراى موقعيت اجتماعى به دارندگان صنايع و مشاغل پست اجتماعى جايز است . 5 قرار دادن تعليم صنعت به عنوان مهر صحيح است . 6 صنعت و ضمان : اگر صنعتگرى چون خياط چيزى كه در اختيارش قرار دارد را ناقص يا تلف كند ، ضامن است ؛ ليكن اگر وى مدّعى تلف بدون افراط يا تفريط و مالك منكر آن باشد ، به قول مشهور صنعتگر در صورت نداشتن بيّنه ضامن است . 7